Alfabet

Alfabet składa się z 26 liter: a, b, c, d, e, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z
We francuskim istnieją także specjalne 2 ligatury: œ, æ
Niektóre znaki, głównie 13 samogłosek i jedna spółgłoska, są opatrzone znakami diakrytycznymi: à, â, ç, é, è, ê, ë, î, ï, ô, û, ù, ü, ÿ

Litery [edytuj]

à - wymawiamy jak nasze "a", np. à la maison
â - jak "a", np. âge [aż]
c + spółgłoski - jak "k", np. nocturne [nokturn]
c + nic (koniec wyrazu) jak "k", np. toc-toc
c + o,a,u - jak "k", np. carte [kart]
c + e,i - jak "s", np. ciel [sjel]
ç - zawsze jak "s", np. ça [sa]
e + nic (koniec wyrazu) nigdy nie czytamy, np. flotte [flot]
e (w środku wyrazu) jak "e" (Mercure), czasem jak "y" np. regrouper [rygrupe]
é czytamy zawsze (nawet na końcu wyrazu), np. orienté [oriąte]
è czytamy zawsze (występuje generalnie w środku wyrazu), np. photosphère [fotosfer]
ê jak "e", np. gêner [żene]
ë jak "e", np. Noël [Noel]
g:
- g + o,a,u - jak "g", np. Ganymède [Ganimed]
- g + spółgłoska - jak "g" grand [grą]
- g + e,i - jak "ż", np. géant [żeą]
h w języku francuskim jest niewymawiane, np. hiver [iwer]
î - jak "i", np. Nîmes [Nim]
ï - zawsze jak "i", nawet gdy występuje w grupie kilkuliterowej; porównaj: maïs [mais] , ale mais [me] .
j jak "ż", np. Jupiter [żüpiter]
ô jak "o", np. tôt [to]
œ głoska powstała jakby z połączenia "e" i "y", usta jak do "e" i mówimy "y" lub na odwrót, np. œuvre (dzieło)
u nie ma w języku polskim - a wymawia się go tak: usta jak do "u" i jednocześnie wymawiać "i" (taki sam dźwięk jak niemieckie "u umlałt"), np. Lune [lün] (Księżyc). Dźwięk ten będę oznaczać w "transkrypcji" jako [ü]
ù - poprzedzone zawsze o - czytamy "u", p où [u] (porównaj: ou [u] - taka sama wymowa, inna pisownia i znaczenie)
û - poprzedzone zawsze o - czytamy "u", np. voûte [wut]
s pomiędzy samogłoskami czytamy jak "z", np. déclinaison [deklinezą]

Nie czytamy spółgłosek na końcu wyrazów oprócz:

c - wymawiamy jak "k",
f, np. sauf [sof] (poza, oprócz, za wyjątkiem)
l, np. sol [sol] (ziemia, gleba, grunt)
r, np. sur (na), la mer [lamer] (morze);

W bezokolicznikach czasowników I grupy (większość czasowników - zakończone na -er) nie wymawiamy "r", np. observer [obserwe].

W przymiotnikach zakończonych na -r (rodzaju męskiego) - nie wymawiamy "r", np. premier [prymje], dernier [dernie]

Grupy kilkuliterowe [edytuj]

ai - jak "e", np. solaire [soler]
ais - na końcu wyrazu jak "e", np. mais [me]
ait - na końcu wyrazu jak "e", np. il observait [ilobsrwe]
aî - także jak "e", np. chaîne [szen]
ay - jak "ej", np. ayant [eją]

samogłoska + n lub m:

on + spółgłoska lub na końcu wyrazu - jak "ą", np. déclinaison [deklinezą]
om + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. ombre [ąbr]
an + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. an [ą]
am + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. ambiance [ąbiąs]
en + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. jovien [żowję] albo też "ą", np en France [ąFrąs]
em + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. rempart [rąpar]
in + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. merlin [merlę]
im + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. limbe [lęb]

te same układy + samogłoska lub h - czytamy normalnie (tracą nosowość), np. panorama [panorama]

te same układy, tylko że m lub n jest podwójne, a po nim występuje samogłoska - też tracą nosowość, porównaj:

an [ą] - année [ane]
gn jak "ń", np. montagne [mątań]
ph jak "f", np. phase [faz]
ent - na końcu wyrazu:
- jeśli jest to forma osobowa czasownika (3os lm), to nigdy nie wymawiamy, np. ils observent [ilzobserw]
- jeśli jest to inna część zdania niż czasownik czytamy jak "ą", np. grossissement [grosismą]
um - na końcu wyrazu jak "om" (są to słowa pochodzenia łacińskiego), np. planétarium [planetarjom]

Łączenie międzywyrazowe [edytuj]

Występuje, gdy jedno słowo kończy się spółgłoską a drugie zaczyna samogłoską. Ta spółgłoska, nawet jeśli normalnie nie jest wymawiana na końcu wyrazu na skutek łączenia zostaje wymówiona. Dzięki temu można odróżniać na przykład formy gramatyczne czasowników, a także liczbę rzeczowników:

il observe [il-obserw] / ils observent [ilz-obserw] {s wymawiamy jak "z" w łączeniach}
l'ombre [l-ąbr] / les ombres [lez-ąbr]

Myślniki w nawiasach kwadratowych pokazują, że wyrazy różniące się na przykład formą gramatyczną lub liczbą mogą brzmieć tak samo (po prawej stronie myślnika). Rozróżnimy je dzięki łączeniu międzywyrazowemu.