Gramatyka

W języku włoskim są 2 rodzaje - męski i żeński oraz 2 liczby - pojedyncza i mnoga.

Deklinacja rzeczowników i przymiotników jest bardzo regularna, większość z nich ma końcówki:

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Rodzaj męski	-o	-i
Rodzaj żeński	-a	-e

Rzeczowniki zakończone na -e przybierają w liczbie mnogiej końcówkę -i.

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Rodzaj męski	-e	-i
Rodzaj żeński	-e	-i

Pewna grupa słów ma też rodzaj "sprzeczny z końcówką". Takie rzeczowniki w rodzaju żeńskim mają jednak liczbę mnogą na -i, nie zaś -e.

	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga
Rodzaj męski	-a	-i
Rodzaj żeński	-o	-i

Rodzajnik [edytuj]

Rodzajnik w języku włoskim występuje w dwóch formach: określony (determinativo) i nieokreślony (indeterminativo).

Rodzajnik określony:
- Rodzaj męski:

Liczba pojedyńcza	Liczba Mnoga	Stosowanie
il	i	przed spółgłoską
lo	gli	gdy wyraz zaczyna się na: gn, ps, pn, s +spółgłoska, j, x, y, z
l'	gli	przed wyrazami zaczynającymi się na samogłoskę

Przykłady:

il cane - pies ; i cani - psy
lo specchio - lustro ; gli specchi - lustra
l'elefante - słoń ; gli elefanti - słonie

- Rodzaj żeński:

Liczba pojedyńcza	Liczba Mnoga	Stosowanie
la	le	przed spółgłoską
l'	le	przed wyrazami zaczynającymi się na samogłoskę

Przykłady:

la casa - dom ; le case - domy
l'amica - przyjaciółka ; le amiche - przyjaciółki

Rodzajnik nieokreślony:
- Rodzaj męski:

Liczba pojedyńcza	Stosowanie
un	przed spółgłoską, przed samogłoską
uno	gdy wyraz zaczyna się na: gn, ps, s +spółgłoska, z

Przykłady:

un fiore - kwiat
amico - przyjaciel

- Rodzaj żeński:

Liczba pojedyńcza	Stosowanie
una	przed spółgłoską
un'	przed samogłoską

Przykłady:

una donna - kobieta
un'amica - przyjaciółka

Rzeczownik [edytuj]

Rzeczownik określa osoby, miejsca lub przedmioty. Określa on także inne rzeczy abstrakcyjne, koncepcje czy stany własne jak np. l'idea - pomysł; l'amore - miłość. W języku włoskim rzeczowniki są określonego rodzaju - żeńskiego lub męskiego, rzeczownik taki jest zazwyczaj poprzedzony odpowiednim dla siebie rodzajnikiem.

Rodzaj męski:

Rodzajnik	Końcówka	Przykład
un / il / lo / l'	-o/-e	un gatto - kot ; il padre - ojciec

Rodzaj żeński:

Rodzajnik	Końcówka	Przykład
una / la / l'	-a/-e	una donna - kobieta ; la madre - matka

Wyjątki:

Istnieją również takie rzeczowniki zakończone na "o", które są rodzaju żeńskiego, a także zakończone na "a" - występujące w rodzaju męskim. Rodzaj męski:

il sistema - system
il problema - problem
il poeta - poeta
il pianista - pianista

Rodzaj żeński:

la mano - ręka
la mela - jabłko
la radio - radio
la dinamo - dynamo

Niektóre rzeczowniki w języku polskim są rodzaju męskiego, zaś we włoskim żeńskiego i na odwrót przykładem może być np.: il pesce - ryba (rodz.męski we włoskim, rodz.żeński w polskim); la pioggia - deszcz (rodz.żeński we włoskim, rodz.męski w polskim).

Czasownik [edytuj]

Czasowniki w języki włoskim, podobnie jak w polskim zmieniają formę w zależności od tego w jakiej osobie zostały użyte.

Istnieją 3 grupy koniugacyjne czasowników, różniące się końcówką bezokolicznika. Są to:

grupa -are (np. cantare - śpiewać)
grupa -ere (np. scrivere - pisać)
grupa -ire (np. partire - wyjeżdżać)

(dzieli się na dwie grupy IIIa i IIIb ze względu na różną odmianę) Istnieje również pewna liczba czasowników nieregularnych.

Oprócz wymienionych wyżej w języku włoskim występują jeszcze tzw. czasowniki posiłkowe (verbi ausiliari). W języku włoskim są to tylko 2 czasowniki: essere - być oraz avere - mieć. Używane jako czasowniki posiłkowe nie mają swojego zwykłego znaczenia, a służą wtedy jako operatory do ustalenia czasu jakiego chcemy użyć.

Przysłówek [edytuj]

Przysłówki klasyfikujemy na kilka grup w zależności od tego jakie mają znaczenie i tak mamy:

GLI AVVERBI DI MODO - przysłówki sposobu, odpowiadają na pytanie come? i mają zazwyczaj końcówkę -mente np.: breve - breve - brevemente -> jak? krótko.

Przykłady: (Mi parli brevemente delle sue esperienze professionali -> Opowiedz mi krótko o twoich doświadczeniach zawodowych).

- tworzenie przysłówka w zależności od końcówki przymiotnika -re/-le:
regolare - regolare - regolarmente -> regularnie
facile - facile - facilmente -> łatwo

Przykłady: (Il ratto bianco è regolarmente impiegato in laboratorio per sperimentazioni scientifiche. -> Biały szczur jest regularnie wykorzystywany w laboratoriach do eksperymentów naukowych.); (Puoi tradurre questo testo facilmente. -> Możesz z łatwością przetłumaczyć ten tekst).

- przysłówki nieregularne:
buono - buona - bene -> dobrze
cattivo - cattiva - male -> źle
pari - pari - parimenti -> tak samo

Przykłady: (Come stai? Sto molto bene. ->Jak się masz? Bardzo dobrze.); (Sto male -> Źle się czuję).

- przysłówki odprzymiotnikowe:
forte - forte -> jak? silnie, głośno
piano -> piano -> jak? wolno
certo - certo ->jak? pewnie, oczywiście

Przykłady: (Parla forte! -> Mów głośno!); (Camminavano piano. -> Szli wolno).

GLI AVVERBI DI QUANTITÀ - przysłówki ilości, odpowiadają na pytanie quanto?
- molto -> wiele, dużo
- un po' -> trochę
- poco -> mało

Przykłady: (Molto Grazie -> Dziękuję Bardzo).

GLI AVVERBI DI TEMPO - przysłówki czasu, odpowiadają na pytanie quando?
- sempre -> zawsze
- spesso -> często
- solitamente -> zazwyczaj
- raramente -> rzadko
- mai -> nigdy

GLI AVVERBI DI LUOGO - przysłówki miejsca, odpowiadają na pytanie dove?, da dove
- sopra -> nad
- sotto -> pod
- vicino -> blisko
- lontano -> daleko
- lì -> tam
- là -> tam

GLI AVVERBI DI AFFERMAZIONE - przysłówki potwierdzenia
- sì -> tak
- già -> już
- certo -> oczywiście
- appunto -> właśnie
- sicuro -> pewnie

GLI AVVERBI DI NEGAZIONE - przysłówki negacji
- no -> nie
- non -> nie
- nè -> ani
- neanche -> nawet nie
- mica -> wcale, w ogóle

GLI AVVERBI DI DUBBIO - przysłówki wyrażjące wątpliwość
- forse -> być może
- magari -> gdyby tylko
- probabilmente -> prawdopodobnie
- se mai -> ewentualnie
- quasi ->prawie