Wymowa (norma europejska)
Charakterystyczną cechą wymowy portugalskiej (istniejącą tylko w wariancie europejskim) jest redukcja (ścieśnienie albo skrócenie) samogłosek w sylabach nieakcentowanych. Najbardziej jest to widoczne w przypadku samogłoski e, która w sylabach nieakcentowanych praktycznie zanika. Język portugalski jest jedynym językiem romańskim, w którym istnieje redukcja samogłosek. Istnieją niepotwierdzone naukowo hipotezy, że owa redukcja pojawiła się w jęz. portugalskim pod wpływem jęz. arabskiego, który również posiada podobną cechę.
| Litera | wymowa | Przykład |
|---|---|---|
| a | W sylabie akcentowanej jak po polsku (z wyjątkiem pozycji przed l plus inna spółgłoska, przed m i przed n) | carro (samochód) |
| W sylabie akcentowanej przed m i przed n zbliżone do a w angielskim słowie cat, tylko krótsze. | sandes (kanapka) | |
| Przed l plus inna spółgłoska (zarówno w sylabie akcentowanej jak i nieakcentowanej) jak nieistniejąca w polskim tylnojęzykowa głoska, zbliżona do a w angielskim star. | alto (wysoki) | |
| W sylabie nieakcentowanej zbliżone do a w angielskim cat, tylko krótsze. | leva (niesie) | |
| á | Jak polskie a | fácil (łatwy) |
| â | Zbliżone do a w angielskim cat, tylko krótsze | ânsia (niepokój) |
| b | Na początku wyrazu i po spółgłosce jak polskie b | bem (dobrze), pombo (gołąb) |
| W innych pozycjach (np. pomiędzy samogłoskami) jak polskie b wymawiane z niedomkniętymi ustami | cabeça (głowa) | |
| c | Przed a/o/u lub spółgłoską jak polskie k. | cultura (kultura) |
| Przed e/i jak polskie s. | ciência (nauka) | |
| Zbitkę ch wymawia się jak polskie sz | chávena (filiżanka) | |
| d | Na początku wyrazu i po l, n i r tak samo jak polskie d | damas (warcaby), ordem (rozkaz) |
| W innych pozycjach (np. pomiędzy samogłoskami) – jak polskie d, ale z językiem pozostającym między zębami | obrigado (dziękuję) | |
| e | W niektórych sylabach akcentowanych wymawiane jako e otwarte, czyli takie jak w polskim | tenho (mam) |
| W innych sylabach akcentowanych wymawiane jako e zamknięte, nieistniejęce w polskim, ale zbliżone do sposobu, w jaki wymawiamy e w niemieckim See, tylko krótsze | cera (wosk) | |
| W sylabach nieakcentowanych jak krótkie i (na początku wyrazu) lub bardzo krótkie y (w innych pozycjach) | editar (edytować), leite (mleko) | |
| é | Jako e otwarte, czyli takie jak w polskim | céu (niebo) |
| ê | Jako e zamknięte, nieistniejęce w polskim, ale zbliżone do sposobu, w jaki wymawiamy e w niemieckim See, tylko krótsze | pêra (gruszka) |
| f | Jak po polsku. | afastado (odległy) |
| g | Przed spółgłoską lub a/o/u jak polskie g. | adega (piwnica) |
| Przed e/i jak polskie ż. | abranger (obejmować) | |
| Gu przed a/o/u, a także w wyjątkach przed e/i (patrz niżej), jak gł. | água (woda) | |
| Gu przed e/i jak polskie g. | carregue (nieść) | |
| h | Nieme (nie wymawia się). | hotel (hotel) |
| i, í | Jak po polsku. | acústica (akustyka) |
| j | Jak polskie ż. | coruja (sowa) |
| l | W większości pozycja podobne do polskiego kresowego, przedwojennego ł | hotel, aldeia (wioska) |
| Zbitkę lh wymawia się miękko, jak rosyjskie ль. | espelho (lustro) | |
| m | Po samogłosce nazalizuje ją (patrz niżej). | |
| W przeciwnym wypadku tak, jak po polsku. | alarme (alarm) | |
| n | Po samogłosce nazalizuje ją (patrz niżej). | |
| W przeciwnym wypadku tak, jak po polsku. | pneu (opona) | |
| Nh wymawia się jak polskie ń/ni (jak w polskim lazania) | dinheiro (pieniądze) | |
| o | W niektórych sylabach akcentowanych wymawiane jako o otwarte, czyli podobne do polskiego | forma (kształt) |
| W innych sylabach akcentowanych wymawiane jako o zamknięte, nieistniejące w jęz. polskim, które wymawia się trochę jak polskie ło | senhor (pan) | |
| Nieakcentowane (z wyj. na początku słowa, gdzie nawet w sylabie nieakcentowanej jest wymawiane jako o otwarte lub zamknięte) wymawia się jak polskie u. | temos (mamy) | |
| Zbitka literowa ou wymawiana jest zawsze jako o zamknięte, nieistniejące w jęz. polskim, które wymawia się trochę jak polskie ło | pouco (mało) | |
| ó | Jako o otwarte, czyli takie jak w polskim | cópia (kopia) |
| ô | Jako o zamknięte, nieistniejące w jęz. polskim, które wymawia się trochę jak polskie ło | pôr (kłaść) |
| p | Jak po polsku. | apertar (zacieśniać) |
| q | Qu przed a/o/u, a także w wyjątkach przed e/i (patrz niżej), jak polskie kł. | quatro (cztery) |
| Przed e/i qu wymawia się jak polskie k. | identifique (identyfikować) | |
| r | Na początku wyrazu oraz rr mocno lub gardłowo jak po francusku. | rolha (korek), ferro (żelazo) |
| W pozostałych przypadkach łagodnie jak po polsku lub po japońsku. | actriz (aktorka) | |
| s | Po spółgłosce i na początku wyrazu jak polskie s. | absurdo (absurd) |
| Pomiędzy samogłoskami jak polskie z. | acusar (oskarżać) | |
| Przed spółgłoską bezdźwięczną jak polskie sz. | Agosto (sierpień) | |
| Przed spółgłoską dźwięczną jak polskie ż. | desde (począwszy od) | |
| Ss wymawia się jak polskie s. | dissolver (rozpuszczać się) | |
| t | Jak po polsku. | acidente (wypadek) |
| u, ú | Jak po polsku. | agulha (igła) |
| v | Jak polskie w. | activo (aktywny) |
| x | Przed spółgłoską, na początku wyrazu lub sylaby, a także w złożeniach aix/eix/ux przed samogłoską: jak polskie sz. | excelente (znakomity) |
| Pomiędzy samogłoskami zazwyczaj jak polskie s. | próximo (następny) | |
| Wyjątkowo (głównie w wyrazach obcych) jak polskie ks. | taxi (taksówka) | |
| Ex przed samogłoską wymawia się ehz. | existir (istnieć) | |
| z | Na początku słowa, sylaby lub pomiędzy samogłoskami jak polskie z. | azul (niebieski) |
| Przed spółgłoską jak polskie ż lub sz, zależnie czy dźwięczna, czy bezdźwięczna. | o feliz gato (szczęśliwy kot) | |
Wyjątki [edytuj]
Wymawiane u: Normalnie gue, gui, que, qui wymawiamy odpowiednio ge, gi, ke, ki. Czasami jednak geneza wyrazu nakazuje wymawiać u w takim złożeniu.
- Przykład: lingua (język) > linguista (lingwista)
W niektórych wyrazach ze względu na lepsze brzmienie e wymawia się prawie jak a.
- Przykłady: azenha (młyn wodny), lenha (drewno opałowe)
Znaki diakrytyczne [edytuj]
Acute (agudo) (´) [edytuj]
Otwiera samogłoskę i nadaje akcent wyrazowy. Zatem á, é, í, ó, ú wymawia się tak, jak polskie a, e, i, o, u.
Cedilla (cedilha) (¸) [edytuj]
Tylko w postaci ç; wymawia się jak polskie s.
Cyrkumfleks (circumflexo) (ˆ) [edytuj]
Zamyka samogłoskę a lub e i nadaje akcent wyrazowy. Pozostałe samogłoski nie zamykają się, nie przyjmują więc cyrkumfleksu.
Grave (grave) (`) [edytuj]
Tego znaku używa się w skróconej formie, w której przyimek a łączy się z przedimkiem lub zaimkiem, np.:
- a + a = à,
- a + as = às,
- a + aquilo = àquilo.
Tylda (tilde) (˜) [edytuj]
Nasalizuje samogłoskę.
Diaeresis/Umlaut (trema) (¨) [edytuj]
Oddziela dwie samogłoski zapobiegając powstaniu dyftongu. Tylko w brazylijskim.
Materiał zaczerpnięty z Wikipedia.pl
Licencja: GNU FDL
