Zapis i fonetyka

Do zapisu języka włoskiego używa się alfabetu łacińskiego, przy czym litery j, k, w, x oraz y nie występują w słowach włoskich. Używa się też dwóch rodzajów akcentów nad samogłoskami.

Litera Nazwa litery Dźwięk
A a /a/
B bi /b/
C ci (/czi/) /k/ lub /cz/
D di /d/
E è,é /e/, w pozycji akcentowanej występuje w wersji otwartej lub ścieśnionej
F effe /f/
G gi (/dżi/) /g/ lub /dż/
H acca zawsze nieme
I i /i/ lub /j/
J i lunga występuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
K kappa występuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
L elle /l/
M emme /m/
N enne /n/
O ò,ó /o/, w pozycji akcentowanej występuje w wersji otwartej lub ścieśnionej
P pi /p/
Q qu /k/
R erre /r/
S esse /s/ lub /z/
T ti /t/
U u /u/
V vu (vi) /w/
W doppia vu występuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
X ics /ks/
Y ipsilon występuje tylko w wyrazach pochodzenia obcego
Z zeta /c/ lub /dz/

Szczegóły:

Znak c przed e oraz i wymawia się /cz/, przed innymi znakami /k/. Jeśli dźwięk /k/ ma wystąpić przed i bądź e, wstawia się między nie nieme h. Jeśli dźwięk /cz/ ma wystąpić przez samogłoską inną niż e czy i wstawia się między nie i, którego się nie wymawia, a które jedynie zmiękcza c.
Analogiczne zasady stosuje się w przypadku:
- znaku g, wymawianego /dż/ przed e oraz i, przed innymi znakami /g/;
- dwuznaku sc, wymawianego /sz/ przed e oraz i, przed innymi znakami /sk/.

Tutaj ortografia nie jest ścisła, ponieważ w języku włoskim występują też połączenia typu c lub g + i + samogłoska, w którym i tworzy osobną sylabę, zwykle ma to miejsce w pozycji akcentowanej.


 /k/ /cz/ /g/ /dż/ /sk/ /sz/
/a/ ca cia ga gia sca scia
/e/ che ce ghe ge sche sce
/i/ chi ci ghi gi schi sci
/o/ co cio go gio sco scio
/u/ cu lub qu ciu gu giu scu sciu

s i z występują w wersji zarówno dźwięcznej, jak i bezdźwięcznej. Zwykle przyjmują dźwięczność sąsiadujących głosek, w przypadku pozycji między samogłoskami wymowa jest różna w zależności od wyrazu i regionu.

Występują jeszcze dwa dwuznaki - gn odpowiadające polskiemu /ń/, oraz gl odpowiadające (w połączeniu z samogłoską "i") miękkiemu /l'/. Miękkie /l'/ nie występuje w języku polskim, występuje np. w hiszpańskim (zapis ll) oraz w niektórych wyrazach zapożyczonych (polskie liana, chociaż występuje też wymowa /ljana/).

 

Włoski we Włoszech  

Materiał zaczerpnięty z Wikipedia.pl
Licencja: GNU FDL